মাছৰ ডেডফুল “অচিয়ান চানফিছ’’

 

মাছৰ ডেডফুল “অচিয়ান চানফিছ’’

-তপন পায়েং

ডেডফুল বুলি কোৱাৰ লগে লগে হয়তো মৰহি যোৱা ফুলৰ কথা মনলৈ আহিছে,নহয়নে? অৱশ্যে এই অচিয়েন চানফিছক মাৰ্ভেলৰ চুপাৰহিৰো ডেডফুল ৰ লগত তুলনা কৰিহে-এই মাছৰ প্ৰজাতিক ডেডফুল বুলি নামাকৰণ কৰা হৈছে । কাৰণ এই ডেডফুলৰ কোনো এটা অংশত আঘাত হ’লে—আঘাত পোৱা অংশটো পুনৰুদ্ভৱন কৰিব পাৰে। সাধাৰণতে মাছ আৰু উভচৰ প্ৰাণীৰ এই ক্ষমতা  বেছি।
     আকাৰত এই মাছবিধ বিশাল,সমতল আৰু বৃত্তাকাৰ-দেখাত প্ৰায় এটা বিশাল সাঁতোৰ মূৰৰ দৰে। ঠেঙৰ সলনি ইয়াৰ ছালৰ টান ফ্ৰিং (ক্লেভাছ বুলি কোৱা হয়),যিটো ই জাহাজৰ ৰাডাৰৰ দৰে কাম কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াৰ দুটা সৰু পেক্টৰেল পাখি আৰু এটা দীঘলীয়া পৃষ্ঠীয় পাখি আৰু পায়ুপথৰ পাখি থাকে যিবোৰ ডেউকাৰ দৰে দেখা যায়। সাধাৰণতে এই প্ৰজাতিবিধ লাহে –ধীৰে চলে । গড়ে ১.৮ মিটাৰৰ পৰা ২.৫ মিটাৰ জোখৰ,প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ওজন প্ৰায়ে ২৪৭ৰ পৰা ১০০০ কিলোগ্ৰাম।
প্ৰায়ে সাগৰৰ উপৰিভাগত কাষে কাষে জিৰণি লৈ থকা দেখা যায়,কথিতভাৱে ৰ’দত তিতি থাকে — যাৰ ইংৰাজী নাম চানফিছ। পানীৰ তললৈ ডুব যোৱাৰ পাছত শৰীৰৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে বুলি  বিজ্ঞানীসকলে ধাৰণা কৰে। এই প্ৰজাতিটো পৰিৱেশ তন্ত্ৰত বিভিন্ন ধৰণে ভূমিকা পালন কৰে — সাধাৰণতে বিজ্ঞানীসকলে ঠাৱৰ কৰে যে চানফিছৰ গাৰ ছালত প্ৰায় ৪০ বিধতকৈ অধিক পৰজীৱী বাস কৰে। এই প্ৰজাতিটোৰ ছালত অধিক পৰজীৱী হোৱাৰ বাবে  এই পৰজীৱীসমূহ আঁতৰাবলৈ মৃত প্ৰাণীৰ দৰে সাগৰত উপঙি থাকে ফলত সাগৰীয় চিকাৰী চৰাইবোৰে ছালত থকা পৰজীৱীসমূহক ভক্ষণ কৰে।ইয়াৰ ফলত চৰাই আৰু সৰু মাছবোৰে আহাৰ পায় আৰু চানফিছৰো শৰীৰ পৰিষ্কাৰ হয়। চানফিছে আহাৰৰ সন্ধানত সাগৰৰ অতি গভীৰ অংশলৈ ডুব মাৰে আৰু খাদ্য গ্ৰহণৰ পিছত শৰীৰৰ উত্তাপ ঘূৰাই সাগৰৰ উপৰিভাগলৈ যায়। চানফিছবোৰৰ আকাৰ বৃহৎ হ’লেও পোনা আৰু অৰ্ধ-বয়স্ক চানফিছবোৰ তিমি,চিল,সাগৰীয় সিংহ  আৰু শ্বাৰ্কৰ দৰে হিংস্ৰ প্ৰাণীৰ খাদ্যৰ উৎস হ’বলগীয়া হয়। চানফিছৰ ফলত বহুতো প্ৰাণীৰ লগতে মানুহৰো মৃত্যু মুখত পৰে,বহুতো জেলীফিছ বুলি ভাবি ভুলতে খোৱাৰ ফলত মৃত্যুমুখত পৰিবলগীয়া হৈছে।
 সাগৰীয় সূৰ্য ফিছ বা অচিয়েন চানফিছ হৈছে— ৰঙা  তালিকাত দুৰ্বল হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। বাণিজ্যিক মাছ ধৰা আৰু সাগৰৰ প্ৰদূষণৰ বাবে জনসংখ্যা হ্ৰাসৰ সন্মুখীন হৈছে। আনহাতে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনে ইহঁতৰ বাসস্থান আৰু খাদ্যৰ উপলব্ধতাত শৰীৰত বৃহৎ আকাৰে সাগৰীয় প্ৰদূষক জমা কৰে। বহু প্ৰজাতিৰ পৰজীৱীৰ প্ৰতি দুৰ্বল আৰু যৌন পৰিপক্কতা লাভ কৰিবলৈ বহু সময় লাগে।
        বিজ্ঞানীসকলে কৌশলগত মাছ ধৰাৰ নিষেধাজ্ঞাৰ বাবে বাইকেচ হিচাপে ধৰা সমস্যাজনক অঞ্চলসমূহ উজ্জ্বল কৰিবলৈ ছানফিছক টেগ আৰু অনুসৰণ কৰি আছে। ইউৰোপৰ ভিতৰৰ  কিছুমান অঞ্চলত চানফিছৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ থকা সাগৰীয় সংৰক্ষীত অঞ্চল প্ৰৱৰ্তনেও চানফিছ সংৰক্ষণ কৰাত সহায় কৰে। অচিয়েন চানফিছ কেৱল এক অদ্ভুত আকৃতিৰ সামুদ্ৰিক জীৱই নহয়,বৰঞ্চ ই সাগৰীয়  পৰিস্থিতিতন্ত্ৰৰ পৰিষ্কাৰক আৰু ভাৰসাম্য ৰক্ষাকাৰী হিচাপে কাম কৰে।
বৰ্তমান সময়ত এই বিৰল প্ৰাণীবিধ তীব্ৰ সংকটৰ মুখত পৰিছে। অচিয়ান চানফিছ সংৰক্ষণ কৰা মানে কেৱল এটা প্ৰাণীক ৰক্ষা কৰাই নহয়,বৰঞ্চ গোটেই সাগৰীয় পৰিস্থিতিতন্ত্ৰৰ স্বাস্থ্য আৰু ভাৰসাম্য সুৰক্ষিত কৰা।

 
 
সহায়ক:-
https://www.wildlifetrusts.org/wildlife-explorer/marine/fish-including-sharks-skates-and-rays/sunfish
https://www.calanques-parcnational.fr/en/ocean-sunfish
https://www.planetzoogame.com/2/zoopedia/ocean-sunfish
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0308597X23002932