ধাননিৰ মাজেৰে বৈ অহা জীৱন-নদী,কুঞ্জলতা টাইদ

 

ধাননিৰ মাজেৰে বৈ অহা জীৱন-নদী

শ্ৰীমতী কুঞ্জলতা টাইদ 

হয়, মইয়েই খেতিয়কৰ জীয়ৰী কুঞ্জ। মোৰ পৰিচয় হয়তো সোণ-ৰূপৰ অলংকাৰত নাই, ডাঙৰ অট্টালিকাৰ ছাঁতো নাই। মোৰ পৰিচয় আছে সেউজীয়া পথাৰৰ মাজত, মাটিৰ সোঁৱৰণীয়া গোন্ধত, দেউতাৰ কপালৰ ঘামত আৰু মাৰ মৰমেৰে ভৰা এখন সাধাৰণ ঘৰখনত। মই খেতিয়কৰ জীয়ৰী—এই পৰিচয়টোৱেই মোৰ বাবে পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ মূল্যৱান পৰিচয়।

দেউতা এজন সাধাৰণ খেতিয়ক। তেওঁৰ হাত দুখন হয়তো কঠিন পৰিশ্ৰমত ৰুক্ষ হৈ পৰিছে, কিন্তু সেই হাত দুখনতেই আমাৰ পৰিয়ালৰ সপোনবোৰ জীয়াই আছে। পুৱাৰ আকাশত পোহৰৰ ৰেখা দেখা দিয়াৰ আগতেই দেউতা উঠি পৰে। মূৰত গামোচাখন মাৰি, হাতত কৃষিৰ সঁজুলি লৈ তেওঁ পথাৰলৈ ওলাই যায়। কেতিয়াবা প্ৰখৰ ৰ’দে দেহ পুৰে, কেতিয়াবা বৰষুণে কাপোৰ তিয়াই পেলায়, তথাপিও তেওঁ কামৰ পৰা আঁতৰি নাহে। কাৰণ তেওঁৰ বাবে পথাৰখন কেৱল মাটি নহয়; সেই পথাৰখনেই তেওঁৰ আশা, তেওঁৰ জীৱন আৰু আমাৰ ভৱিষ্যতৰ ঠিকনা।

মই সৰুৰে পৰা দেউতাৰ সৈতে পথাৰলৈ যোৱা দৃশ্যবোৰ মনত সাঁচি ৰাখিছোঁ। সেউজীয়া ধাননিৰ মাজেৰে বতাহ বলিলে যেতিয়া ধানৰ থোকবোৰে হালি-জালি নাচে, তেতিয়া মোৰ মনটোও আনন্দত ভৰি পৰে। মাটিৰ গোন্ধ, কেঁচা ধানৰ সুবাস, পুৱাৰ চৰাইৰ মাত—এইবোৰেই মোৰ শৈশৱৰ সংগী। আন কাৰোবাৰ বাবে হয়তো এইবোৰ সাধাৰণ দৃশ্য, কিন্তু মোৰ বাবে এইবোৰেই অমূল্য স্মৃতি।

এজন খেতিয়কৰ জীৱন কেতিয়াও সহজ নহয়। বতৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তেওঁ নিজৰ শ্ৰমৰ ফলৰ অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। কেতিয়াবা অতিবৃষ্টিয়ে পথাৰ নষ্ট কৰে, কেতিয়াবা খৰাঙে শস্য শুকুৱাই পেলায়। কেতিয়াবা পোক-পতংগৰ আক্ৰমণ, কেতিয়াবা বজাৰত শস্যৰ উচিত মূল্য নোপোৱাৰ চিন্তাই কৃষকৰ মন ভাঙি দিয়ে। তথাপিও কৃষকে আশা এৰি নিদিয়ে। আকৌ মাটি চহ কৰে, আকৌ বীজ সিঁচে আৰু আকৌ এখন নতুন সপোন দেখে।

দেউতাৰ মুখত মই বহুদিন ক্লান্তি দেখিছোঁ, কিন্তু হাৰ মানি লোৱাৰ কথা কেতিয়াও শুনা নাই। তেওঁ প্ৰায়ে কয়—“মাটি কেতিয়াও মানুহক বিশ্বাসঘাতকতা নকৰে; আমি মাটিক মৰম আৰু যত্ন দিব লাগে।” দেউতাৰ এই কথাবোৰে মোক জীৱনৰ বহু কথা শিকাইছে। তেওঁ মোক শিকাইছে যে কঠিন পৰিস্থিতিৰ সন্মুখীন হ’লেও সাহস হেৰুৱাব নালাগে। পৰিশ্ৰমৰ পথ দীঘল হ’ব পাৰে, কিন্তু সেই পথৰ শেষত সফলতাৰ পোহৰ নিশ্চয় থাকে।

মোৰ মায়ো দেউতাৰ দৰে এগৰাকী পৰিশ্ৰমী মহিলা। ঘৰখনৰ সকলো দায়িত্ব চম্ভালি লৈ তেওঁ দেউতাৰ কৃষিকাৰ্যতো সহায় কৰে। পুৱা সোনকালে উঠি আমাৰ বাবে আহাৰ প্ৰস্তুত কৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ঘৰ-সংসাৰৰ বিভিন্ন কামলৈকে তেওঁ সদায় ব্যস্ত। কেতিয়াবা পথাৰলৈ গৈ দেউতাৰ কামতো সহায় কৰে। মাৰ মুখত ক্লান্তি থাকিলেও সন্তানৰ সন্মুখত তেওঁ সদায় হাঁহি থাকে। মাৰ সেই হাঁহিৰ আঁৰত কিমান ত্যাগ আৰু কষ্ট লুকাই আছে, সেয়া মই বয়স বঢ়াৰ লগে লগে বুজিবলৈ শিকিছোঁ।

মই খেতিয়কৰ জীয়ৰী বুলি কেতিয়াও লাজ নাপাওঁ। বৰঞ্চ গৌৰৱেৰে বুকু ফুলাই কওঁ—“হয়, মইয়েই খেতিয়কৰ জীয়ৰী কুঞ্জ।” কাৰণ কৃষক নহ’লে আমাৰ জীৱন কিমান অসহায় হৈ পৰিলেহেঁতেন, সেই কথা আমি প্ৰায়ে পাহৰি যাওঁ। আমাৰ ভাতৰ কাঁহীখনত থকা প্ৰতিটো দানাৰ আঁৰত এজন কৃষকৰ পৰিশ্ৰম আছে। বজাৰত দেখা পাচলি, ফল-মূল, ধান-চাউল—এই সকলোবোৰৰ আঁৰত আছে কৃষকৰ অশেষ ত্যাগ।

সমাজে বহু সময়ত ধনী মানুহক বেছি সন্মান দিয়ে। ডাঙৰ গাড়ী, ডাঙৰ ঘৰ বা অধিক সম্পত্তিক সফলতাৰ মাপকাঠি বুলি ভাবা হয়। কিন্তু মোৰ দৃষ্টিত এজন খেতিয়কো এজন মহান মানুহ। তেওঁ নিজৰ শ্ৰমেৰে কেৱল নিজৰ পৰিয়ালটো নহয়, সমগ্ৰ সমাজক জীয়াই ৰাখে। তেওঁ মাটিৰ বুকুৰ পৰা অন্ন উৎপাদন কৰে আৰু সেই অন্নই কোটি কোটি মানুহৰ জীৱন ধাৰণ কৰে। সেয়েহে খেতিয়কৰ জীয়ৰী হোৱাটো মোৰ বাবে কোনো কম গৌৰৱৰ কথা নহয়।

মোৰো সপোন আছে। মই ভালদৰে পঢ়া-শুনা কৰি নিজৰ জীৱনত সফল হ’ব বিচাৰোঁ। কিন্তু মোৰ সফলতা কেৱল নিজৰ বাবে নহ’ব। মই বিচাৰোঁ, এদিন দেউতাৰ কপালত পৰিশ্ৰমৰ চিন থাকিব, কিন্তু সেই চিনৰ মাজতো যেন গৌৰৱৰ হাঁহি দেখা যায়। মই বিচাৰোঁ, এদিন তেওঁ গৌৰৱেৰে সকলোকে ক’ব পাৰে—“এইজনী মোৰ জীয়ৰী কুঞ্জ।” সেই মুহূৰ্তটোৰ বাবে মই আজিৰ পৰা পৰিশ্ৰম কৰিব বিচাৰোঁ।

মই জানো, মোৰ পথ সহজ নহয়। জীৱনত বহু বাধা আহিব পাৰে। কেতিয়াবা বিফলতা আহিব পাৰে, কেতিয়াবা মানুহে মোক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্যও কৰিব পাৰে। কিন্তু দেউতাৰ জীৱনটো মোৰ বাবে এক জীৱন্ত আদৰ্শ। তেওঁ যদি প্ৰখৰ ৰ’দত থিয় হৈ, বৰষুণত তিতি, বহু কষ্টৰ মাজতো পৰিশ্ৰম কৰি যাব পাৰে, তেন্তে মইও মোৰ সপোনৰ বাবে চেষ্টা কৰি যাব পাৰোঁ।

মোৰ বাবে দেউতাৰ কপালৰ ঘামেই আটাইতকৈ মূল্যৱান সম্পদ। তেওঁৰ হাতৰ কঠিন পৰিশ্ৰমেই মোৰ জীৱনৰ পাঠ্যপুথি। তেওঁৰ সৰল জীৱনেই মোক সততা আৰু আত্মসম্মানৰ শিক্ষা দিয়ে। তেওঁ কেতিয়াও আমাক আনৰ ধন-সম্পত্তিৰ সৈতে তুলনা কৰিবলৈ শিকোৱা নাই। তেওঁ কৈছে—“নিজৰ পৰিশ্ৰমত যি পোৱা যায়, সেই সুখেই আটাইতকৈ ডাঙৰ সুখ।” এই কথাষাৰ মই সদায় মনত ৰাখিম।

এজন কৃষকৰ জীয়ৰী হিচাপে মই মাটিক ভাল পাওঁ। পথাৰৰ আলিয়েদি খোজ কাঢ়ি যাওঁতে মোৰ মনত এক বিশেষ অনুভূতি জাগে। ধাননিৰ মাজত বতাহ বলিলে এনে লাগে যেন প্ৰকৃতিয়েই মোক মৰমেৰে কৈছে—“তোমাৰ শিপা পাহৰি নাযাবা।” সেয়েহে জীৱনত যিমানেই আগুৱাই নাযাওঁ কিয়, মোৰ শিপা, মোৰ গাঁও, মোৰ পথাৰ আৰু মোৰ দেউতাক কেতিয়াও পাহৰি নাযাম।

আজিৰ আধুনিক যুগত কৃষিক্ষেত্ৰতো বহু পৰিৱৰ্তন আহিছে। নতুন প্ৰযুক্তি, উন্নত বীজ, আধুনিক কৃষি পদ্ধতি আৰু যন্ত্ৰপাতিয়ে কৃষিক কিছু সহজ কৰি তুলিছে। তথাপিও কৃষকৰ পৰিশ্ৰমৰ মূল্য কেতিয়াও কমি যোৱা নাই। বৰঞ্চ কৃষিক অধিক সন্মান আৰু সহায়ৰ প্ৰয়োজন। কৃষকৰ সন্তানসকলেও যদি শিক্ষা লাভ কৰি আধুনিক জ্ঞান কৃষিক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰে, তেন্তে কৃষি আৰু অধিক উন্নত হ’ব পাৰে।

মই সপোন দেখোঁ—এদিন আমাৰ গাঁৱৰ কৃষকসকলে নিজৰ উৎপাদিত শস্যৰ উচিত মূল্য পাব। তেওঁলোকৰ সন্তানসকলে ভাল শিক্ষা লাভ কৰিব। কোনো কৃষকৰ সন্তানেই নিজৰ পৰিচয় লুকুৱাব নালাগিব। সকলোৱে গৌৰৱেৰে ক’ব পাৰিব—“মই কৃষকৰ সন্তান।” কাৰণ কৃষকৰ পৰিশ্ৰমৰ ওপৰতেই এখন দেশৰ খাদ্য-নিৰাপত্তা আৰু ভৱিষ্যৎ বহুখিনি নিৰ্ভৰ কৰে।

মোৰ দেউতা হয়তো কোনো বিখ্যাত ব্যক্তি নহয়। তেওঁৰ নাম বাতৰিকাকতত প্ৰকাশ নহ’বও পাৰে, তেওঁৰ ফটো কোনো ডাঙৰ আলোচনীৰ মুখপাতত নাথাকিব পাৰে। কিন্তু মোৰ পৃথিৱীত তেওঁ এজন নায়ক। তেওঁ সেই নায়ক, যিয়ে প্ৰতিদিনে নিজৰ পৰিয়ালৰ বাবে, সমাজৰ বাবে আৰু দেশৰ বাবে নীৰৱে পৰিশ্ৰম কৰি যায়। তেওঁৰ হাতত কোনো তৰোৱাল নাই, কিন্তু আছে কোৰ আৰু কৃষিৰ সঁজুলি; তেওঁৰ মুখত কোনো ডাঙৰ ভাষণ নাই, কিন্তু আছে সততা আৰু পৰিশ্ৰমৰ শিক্ষা।

সেয়েহে আজি মই কোনো সংকোচ নকৰাকৈ কওঁ—

হয়, মইয়েই খেতিয়কৰ জীয়ৰী কুঞ্জ।

মোৰ শিৰত আছে দেউতাৰ ঘামৰ আশীৰ্বাদ,

মোৰ হৃদয়ত আছে মাটিৰ গোন্ধ,

মোৰ সপোনত আছে এখন সুন্দৰ ভৱিষ্যৎ।

মই খেতিয়কৰ জীয়ৰী—এই পৰিচয় মোৰ বাবে কোনো বোজা নহয়, এয়া মোৰ গৌৰৱ। দেউতাৰ কষ্টক সন্মান কৰা, মাৰ ত্যাগক মূল্য দিয়া আৰু নিজৰ সপোন পূৰণৰ বাবে সততাৰে আগবাঢ়ি যোৱাই হ’ব মোৰ জীৱনৰ লক্ষ্য।

এদিন হয়তো মই বহুদূৰ আগুৱাই যাম। জীৱনৰ ব্যস্ততাত হয়তো বহু নতুন মানুহ, নতুন ঠাই আৰু নতুন অভিজ্ঞতা আহিব। কিন্তু যেতিয়াই মাটিৰ গোন্ধ পাম, যেতিয়াই সেউজীয়া ধাননি দেখিম, তেতিয়াই মোৰ মনত পৰিব সেই সৰু ঘৰখনলৈ, সেই পথাৰখনলৈ আৰু সেই পৰিশ্ৰমী মানুহজনলৈ—মোৰ দেউতালৈ।

আৰু তেতিয়াও মই একেই গৌৰৱেৰে ক’ম—

“হয়, মইয়েই খেতিয়কৰ জীয়ৰী কুঞ্জ।

এই পৰিচয়েই মোৰ গৌৰৱ,

এই মাটিয়েই মোৰ শিপা,

আৰু মোৰ মা-দেউতাৰ পৰিশ্ৰমেই মোৰ জীৱনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰেৰণা।।